"Vergeet niet, dat je arts bent". Over Joodse artsen in de periode 1940-1945...

Op dinsdag 5 september 2017 verzorgde dr. Hanna van den Ende een lezing over het onderwerp 'Vergeet niet dat je arts bent' naar haar gelijknamige boek over Joodse artsen in Nederland gedurende de periode 1940-1945. De lezing vond plaats in de grote zaal van Eeltsje's Hiem, Pieter Sipmawei 11, 8915 DZ in Leeuwarden-West van 19.30 tot 21.30 uur.
Na haar gymnasiumopleiding (1995-2001) studeerde zij geneeskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en deed daarnaast haar studie geschiedenis en behaalde haar titel in de Medische Geneeskunde. Hanna van den Ende is getrouwd met een Israëliër en woont tegenwoordig in Israël. In haar boek probeert ze de positie van de door nazi’s vervolgde Joodse medici in Nederland invoelbaar te maken voor een ieder die bereid is zich in hen in te leven.
Een van de bronnen voor het boek was de zogenaamde ‘oral history’.

Tientallen artsen en verplegers, alsmede hun echtgenoten en kinderen, zijn door Van den Ende geïnterviewd in zowel Nederland als in het buitenland. Een aantal van hen is ook fotografisch geportretteerd. Fotografe Julie Blik, zelf kind van een Joodse oorlogsoverlevende, heeft deze taak met persoonlijke belangstelling voor het onderwerp op zich genomen. Het resultaat is een serie indringende portretten van oud-artsen, verplegers en hun verwanten die stuk voor stuk een bijzondere geschiedenis met zich mee dragen. Hun geschiedenis is bij het zien van de foto's vaak al voelbaar. Uit de beelden spreekt een kracht en levenslust die verwondert en doet bewonderen. Fragmenten van de verhalen van de geportretteerden zijn afgedrukt bij de foto's.
Het boek en deze reizende expositie zijn een hommage aan hen die tijdens de jodenvervolging van ’40-’45 voor moedige, hartverscheurende en onontkoombare keuzes kwamen te staan. Hun verhalen zijn daarmee vereeuwigd, net als hun gezichten.
Is het geoorloofd om patiënten zieker te maken in plaats van beter? Met deze vraag worstelden Joodse artsen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. In plaats van patiënten beter te maken leek het voor Joodse artsen soms zinniger om ze zieker te maken, om daarmee deportatie te voorkomen. Dokters experimenteerden met medische sabotage, zoals het vervalsen van keuringen en medische verklaringen, en sneden zij zelfs in gezonde lichamen. In tijden van vrede waren dit ondenkbare praktijken voor een medicus.
"Vergeet niet dat je arts bent" toont lotgevallen, morele dilemma’s en persoonlijke ervaringen van deze Nederlandse artsen in een tijd van terreur, waarvan zij zelf ook slachtoffer waren. Konden artsen vasthouden aan hun vertrouwde handelswijzen, en in hoeverre bleven zij trouw aan zichzelf en de eed van Hippocrates?
Belangstellenden konden het boek in de pauze aanschaffen op de aanwezige boekentafel.
Degenen, die het zeer lezenswaardige boek ook willen aanschaffen, kunnen dat bestellen bij https://www.uitgeverijboom.nl of https://www.bua.nl/uitgeverijboom 'Vergeet niet dat je arts bent' - dr. Hannah van den Ende, ISBN 978 94 6105 569 9

Hieronder een filmpje met daarin de geïnterviewde joodse artsen uit die periode aan het woord:
https://vimeo.com/72070011